De principes van het lot

Het Germaanse idee van het Lot is niet gebaseerd op het feit dat alles van te voren is bepaald. Er is echter wel sprake van een onveranderlijke cosmische wet, waaraan iedereen ondergeschikt is. Naar deze wet scheppen de drie Nornen, de personificaties van de drie tijdsaspecten, het verleden, het heden en de toekomst, het Lot van alle wezens.

Als men kijkt naar de etymologische betekenis van de namen van de drie Nornen, ontvouwt zich al een groot gedeelte van het principe. De oudste Norn, en heerser over het verleden, is Urd. Haar naam is afgeleid van de verledentijdsvorm van het Oudgermaanse werkwoord 'verda' (worden). Verdandi, de naam van de tweede Norn en heerser over het heden, is afgeleid van de tegenwoordigetijdsvorm van hetzelfde werkwoord. De naam van de derde en jongste Norn en heerseres van de toekomst, Skuld, is afgeleid van het Oudgermaanse werkwoord 'skulu', wat de betekenis van 'zullen' draagt.

Een aspect dat in ogenschouw moet worden genomen is dat het Germaanse tijdsinzicht niet drievoudig was, maar dualistisch. Dit is zelfs tegenwoordig nog duidelijk terug te zien bij de verschillende germaanse talen. In het Duits, Nederlands, Engels en Scandinavisch worden zowel het heden als het verleden gevormd uit de tegenwoordige en verledentijdsvorm van hetzelfde werkwoord. De toekomende tijd moet echter aan de hand van het hulpwerkwoord 'zullen' worden gevormd. De gelijkenis met de herkomst van de namen van de Nornen is hierbij gemakkelijk te herkennen. Urd en Verdandi zijn afgeleid van het werkwoord 'verdha', terwijl 'Skuld' is afgeleid van het werkwoord 'skulu'. In het Noors is tegenwoordig de vertaling van 'zullen', å skulle.

De oorspronkelijke betekenis van het woord Norn is een reden tot twist. In de context van het schikken van het Lot wordt het verbonden aan het woord 'norna' (nyrna) uit een Zweeds dialect. Het werkwoord betekent ongeveer 'in geheim informeren'. Een andere etymologie verbindt het woord aan het Indo-germaanse stamwoord 'ner', wat ongeveer vlechten of verbinden betekend en waaraan het begrip van het Lotsdraad, welke de Nornen vlechten, wordt verbonden. In de cosmische visioenen in de Voluspa verschijnen de Nornen als universele krachten, die het Lot van de mensheid alsmede de wetten van de cosmos bepalen.

13.
zij spelden de toekomst,
bestemden het leven
den stervelingen,
het lot in de strijd.

Urd en Verdandi zijn verschillende aspecten van hetzelfde Lot. Echter, waar Urd is gerelateerd aan de oorspronkelijkheid, betekent Verdandi het worden. Omdat alles in het verleden ontstaan is en ontstaat, moet de oudste Norn de oorsprong van dit bestaan symboliseren. Haar naam is tevens gerelateerd aan Erda, Aarde, en zij kan wellicht kunnen worden geïdentificeerd met de Aardsgodin. Skuld, daarentegen, is de brenger van de dood, de noodzakelijke betaling. In deze rol kan zij worden vergeleken met Hella. Er zijn overigens ook bronnen bekend die vermelden dat Skuld de Valkyries, de schildmaagden van Wodan, vergezelt bij het kiezen van de doden op het slachtveld. Hier kan wellicht een vergelijking worden gemaakt met Freya, als Vanadis, die naast Wodan de helft van de slachtoffers tot haar beschikking heeft.

Op verscheidene afbeeldingen zien wij de Nornen afgebeeld met hun symbolische attributen. Over het algemeen zijn ze voorzien van een draad, welke het Lotsdraad moet symboliseren. Er zijn echter ook afbeeldingen waarbij Urd leest uit een boekrol, Verdandi een draad weeft en Skuld een mes handhaaft, waarmee zij het draad doorsnijdt. Hoewel de Nornen vorm geven aan het Lot van de Mensheid is het niet noodzakelijk dat zij het Lot eigenhandig creëren. Het Lot wordt, binnen de kosmische wetten van Ørlög, door ieder individu gecreëerd gedurende zijn of haar leven. De in het verleden verrichtte handelingen zijn echter onlosmakelijk verbonden aan de soms onoverkomelijke toekomst.

Naast de zelfverrichtte handelingen zijn ook de handelingen van derden van invloed op de toekomst van een individu. Iemands Ørlög, letterlijk vertaald als primaire wetten of handeling, kan door deze enorme complexiteit erg krachtig zijn. Een interessante vergelijking kan worden gemaakt met het Hindoeïstische Karma. Karma, wat eveneens eerdere handelingen betekent, is, net als Ørlög, gelijk aan de wet van het oorzaak-gevolg principe. De handelingen in het verleden zijn de oorzaak voor het heden en voor een deel de toekomst. De mogelijkheden voor de toekomst zijn weliswaar al bepaald door het verleden, maar echter nog altijd onderhevig aan de handelingen in het heden.

Van alle Nornen is Urd het meest prominent aanwezig. De bron Urd is dan ook naar haar vernoemd, en de overige Nornen kunnen worden gezien als aspecten van haar. Urd is de oermoeder, de ervaring en de wijsheden van het verleden, en de bewaker van de bron, wellicht de bron zelf, welke esoterisch gezien geïnterpreteerd kan worden als de oorsprong en het collectieve geheugen/ bewustzijn. Verdandi is de moeder en symboliseert derhalve de vruchtbaarheid. De maagd Skuld, in haar rol als noodzakelijkheid, brengt dood door de levensdraad door te snijden.

Dat de Nornen wellicht in het verleden belangrijker zijn geweest dan dat tegenwoordig over het algemeen wordt aangenomen kan worden geconcludeerd uit de mythologische bronnen, waarin staat vermeld dat de Goden dagelijks bij de bron van Urd bijeenkomen en daar elkander raadplegen. Uit dezelfde mythen is het bindende van de voorspellingen van de Nornen/ zieneressen eveneens te vinden. Zo leert Wodan van de komende Ragnarök en zijn Lot verzwolgen te worden door de Fenriz' wolf. Ook de dood van Balder kon niet worden voorkomen, ondanks de voorzorgsmaatregelen die door de Goden werden genomen.

Het principe van de noodlotsgodinnen kan men ook terug zien bij de Griekse mythologie. De Moiren waren eveneens drie schikgodinnen, die zich met het Lot van de mens bemoeiden. Hun Griekse namen luiden Clotho; 'spinster', Lachesis; 'toebedeelster', en Atropos; 'onafwendbare': De geboorte, het leven en de dood. Ook in de Griekse mythologie moesten de Goden zich neerleggen bij de voorspellingen van de Moiren.

M. / NlHF.