Dertiendag: enkele wetenswaardigheden

Dertiendag(h), soms Dertiennacht, staat in de nedere landen bekend als afsluiter van de Joeltijd. Waar de Joeltijd twaalf gewijde (Weihnachten) kent, volgde de dertiende dag als afsluiter op de Midwintertijd. Dertiendag wordt nog steeds gevierd, maar staat nu bekend als driekoningen. Het vieren van Dertiendag viel niet steeds op dezelfde datum in tegenstelling tot driekoningen. Daar Joel ook niet steeds op dezelfde dag viel, en dan nog naargelang van streek tot streek gevierd werd, is historisch gezien er ook geen vaste datum voorbehouden! Kerstdag staat vast op 25 december, dus ook driekoningen.

Driekoningen? De naamgeving gaat natuurlijk terug op de drie oosterse koningen op bezoek bij kindeke Jezus aan zijn kribbe. Een zeer goede opmerking van J. Rasch in zijn boek “Onze Seizoensfeesten” is dat er nergens in het evangelie gesproken wordt van koningen! Drie magiërs ja, meestal dan nog slecht vertaalt als ‘wijzen’! De drie koningen waarvan sprake is zou ook Heidens zijn! De drie koningen die komen na het afsluiten van het Midwinterfeest zijn de drie nieuwe jaargetijden! Strak afgebakende jaargetijden kenden de Germanen niet, dus is het logisch dat Koning Lente, Koning Zomer en Koning Herfst komen aangetreden na de Winter! Wel moet erbij gezegd worden dat er op de oudste afbeeldingen van de drie koningen niet altijd sprake was van drie! Twee of vier waren niet uitgesloten! En dan nog afgebeeld als (Perzische) sterrenwichelaars of magiërs.

Het gebruik om op Driekoningen een brood, taart of ander gebak te eten zou een restant zijn van het Germaanse offermaal tijdens de Joeltijd! Daar men geen wiel mocht laten draaien in deze tijd werd het brood dan ook voordien gebakken. Op Driekoningen at men het laatste stuk ‘oud’ brood. Een hele gebeurtenis! Het vinden van de beruchte boon in het gebak zou de vinder tot koning van die dag maken met rechten maar ook plichten, ongeacht de stand waartoe men behoorde! Op deze dag at het gehele gezin, alsook al het personeel aan dezelfde tafel, aan dezelfde dis. Overschot van de Joelkoeken / offermaal werd vervolgens gevoerd aan het vee.

Het zingen van deur tot deur is een restant van het Wilde Heir dat dezer tijd door de lucht raast. In plaats van Wodan en zijn legerschaar van doden, heeft de kerk deze teruggevoerd naar drie koningen, zogezegd de drie wijzen uit de bijbel. Opmerkelijk is ener dezer koningen zwart van gelaat. Deze koning is pas in 1410 zwart geworden naar aanleiding van een schilderij waarop hij staat afgebeeld! Deze zal wel reeds vroeger zwart zijn geweest, doch dit is het oudste bewijs van zijn huidskleur. Nergens in de bijbel staat dat er een zwarte betrokken was bij het tafereel rond de geboorte van kindeke Jezus! Toeval (sic!) wil dat ook sinterklaas zijnen knecht zwart is!? Wellicht, in de volksoverleveringen, is een der drie koningen zwart omdat ook sinterklaas zijn knecht zwart is! En natuurlijk is sinterklaas Wodan en zijn Piet een lid van de Einherjar! Nu is de kring rond! De drie koningen zijn dus Wodan en enkele zijner krijgers, door het jonge Germaanse volk gespeeld als ware zij het Wilde Heir!